Diafragma, sluitertijd en ISO. Hoe krijg ik de juiste belichting?
Je camera instellen voor natuurfotografie hangt af van verschillende factoren. Zo heb je ongetwijfeld gehoord van sluitertijd, diafragma en ISO-waarde.
Door gebruik te maken van een semi-automatische of volledig automatische stand, heb je maar invloed op een deel van die instellingen. Dit kan soms, als je niet goed begrijpt wat de camera doet, tot frustratie lijden.
Een oplossing kan zijn om volledig handmatig je belichting in te stellen. Dat klinkt spannend, maar valt eigenlijk best mee. Het gaat uiteindelijk maar om drie dingen die je moet bepalen. Door gebruik te maken van bijvoorbeeld de belichtingsdriehoek, vergemakkelijk je dat proces.
Lees mijn informatie hub camera instellingen voor beginners als je nog meer wilt leren over belichting. Scroll door naar beneden voor tips m.b.t. natuurfotografie.
Wat is sluitertijd?
We noemen de sluitertijd ook wel de belichtingstijd. De sluitertijd is namelijk de tijdsduur dat er licht op het lichtgevoelige materiaal in de camera valt. Bij digitale fotografie zal dit een camera sensor zijn en bij analoge fotografie meestal een filmrolletje.
Welke sluitertijd kies je in natuurfotografie?
Dat hangt af van de foto die je gaat maken en ook de lens (brandpuntsafstand) die je gebruikt, maar om een indicatie te geven heb ik hieronder een aantal voorbeelden gezet.
- Landschap fotograferen – Als je een statisch landschap fotografeert heb je geen snelle sluitertijd nodig. Zeker als je fotografeert vanaf een statief, heb je niet snel last van bewegingsonscherpte. Denk aan een sluitertijd van 1/250 seconde of soms nog langzamer.
- Dieren fotograferen – Als je bewegende dieren fotografeert, wil je een snelle sluitertijd gebruiken. Zo voorkom je bewegingsonscherpte. Denk aan een sluitertijd van soms wel 1/1000 seconde of nog sneller.
- Macrofotografie – Om drukke insecten goed op beeld te krijgen, is het belangrijk een redelijk snelle sluitertijd te gebruiken. Denk aan 1/500 seconden of soms nog sneller. Fotografeer je bijvoorbeeld bloemen, dan kun je af met een tragere sluitertijd.
Wat is diafragma?
Het diafragma is de lichtopening van het objectief dat op je camera zit. Deze lichtopening bestaat uit lamellen die kunnen bewegen. Door het bewegen van deze lamellen wordt de opening groter of kleiner.
Welke diafragma opening kies je in natuurfotografie?
Afhankelijk van het soort natuurfoto dat je gaat maken, heb ik hieronder een indicatie voor de te gebruiken diafragma opening.
- Landschap fotograferen – Bij het fotograferen van landschappen wil je meestal het beeld van voorgrond tot achtergrond scherp hebben. Dit betekent dat je een kleine diafragma opening moet gebruiken. Denk aan een diafragma-getal f/8 of zelfs f/11 tot f/16.
- Dieren fotograferen – Als je dieren gaat fotograferen wil je ervoor zorgen dat ze “los” komen van de achtergrond. Dit doe je door een wijde diafragma opening te kiezen. Zo ontstaat er een kleine scherptediepte en komt het onderwerp los van de achtergrond. Denk aan een diafragma opening van f/4 of zelfs f/2.8.
- Macrofotografie – Met macrofotografie zit je zo dicht op het te fotograferen onderwerp, dat de scherptediepte eigenlijk altijd heel klein is. Om ervoor te zorgen dat die niet TE klein wordt, kies je een kleine diafragma opening van bijvoorbeeld f/11.
Wat is ISO-waarde?
ISO of ISO-waarde gaat over de lichtgevoeligheid van de sensor in jouw camera. Hoe gevoeliger de camera sensor staat ingesteld, hoe “meer” licht de camera kan registreren. ISO is de digitale opvolger van het analoge ASA.
Welke ISO-waarde kies je in natuurfotografie?
Afhankelijk van het soort natuurfoto dat je gaat maken, heb ik hieronder een indicatie voor de te gebruiken ISO-waarde.
- Landschap fotograferen – Als je overdag landschapsfoto’s maakt kies je altijd een zo laag mogelijke ISO-waarde. Zo voorkom je onnodige ruis in je foto’s.
- Dieren fotograferen – Als je sluitertijd snel genoeg blijft, kies je een zo laag mogelijke ISO-waarde. Lukt het niet om een snelle sluitertijd aan te houden, dan kun je ervoor kiezen de ISO-waarde iets op te hogen.
- Macrofotografie – Doordat je een kleine diafragma opening gebruikt en meestal een snellere sluitertijd, zit er niks anders op dan de ISO-waarde te verhogen. De huidige camera’s hebben echter geen enkel probleem met een ISO-waarde van bijvoorbeeld 800 of zelfs nog hoger.
Wat is de belichtingsdriehoek?
Om een foto te maken heb je een goede belichting van de camera sensor of – bij analoge fotografie – het filmrolletje nodig. De belichtingsdriehoek geeft inzicht in de drie factoren die van belang zijn voor een correcte belichting.
Factoren voor een goede belichting
- Sluitertijd – de tijd dat er licht op de camera sensor of het filmrolletje valt.
- Diafragma – de lensopening van het objectief op de camera.
- ISO-waarde – de lichtgevoeligheid van de camera sensor.
De belichtingsdriehoek is het perfecte gereedschap om te laten zien dat de drie factoren invloed op elkaar uitoefenen. Zo heeft een aanpassing van bijvoorbeeld de sluitertijd, invloed heeft op je diafragma keuze en de benodigde ISO-waarde.
Je kunt in de belichtingsdriehoek ook zien wat er verder nog gebeurd als je 1 van de genoemde factoren aanpast. Zo heeft een aanpassing van je diafragma niet alleen invloed op de belichting, maar ook op de scherptediepte.
Wat is witbalans?
Een onjuiste witbalans, we hebben er bewust of onbewust allemaal wel eens mee te maken gehad. Een foto die compleet geel, oranje of misschien juist helemaal blauw is. Maar hoe komt het eigenlijk dat er soms zo’n kleurzweem over je foto lijkt te liggen. En belangrijker nog, hoe voorkom je het?
De witbalans van een foto bepaalt hoe de kleuren eruit komen te zien. Een warme witbalans maakt de foto geler en een koele witbalans juist blauwer.
